Παρέμβαση του Μιχάλη Τρεμόπουλου στο 14ο συνέδριο της ΕΝΑΕ
Στoυς ιδιαίτερους δεσμούς του οικολογικού κινήματος με την αυτοδιοίκηση και στην ανάγκη να οδηγήσει η θεσμική μεταρρύθμιση σε ουσιαστικότερη δημοκρατία, περισσότερη διαφάνεια και αποτελεσματικότερες τοπικές πολιτικές για την κοινωνία και το περιβάλλον, αναφέρθηκε εκ μέρους των Οικολόγων Πράσινων ο Μιχάλης Τρεμόπουλος στην παρέμβασή του προς το 14ο τακτικό συνέδριο της Ένωσης Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας, που ξεκίνησε σήμερα τις εργασίες του.
Ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων αναφέρθηκε στην Ιδρυτική τους Διακήρυξη όπου τονίζεται ότι «δική μας οικολογική πρόταση είναι αυτοδιοικητική», στην εκτενή ενασχόληση των συνεδρίων των Ο.Π. με θέματα αυτοδιοίκησης, αλλά και στη δική του προσωπική διαδρομή ειδικά στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, ως εκλεγμένου νομαρχιακού συμβούλου Θεσσαλονίκης επί 11 χρόνια, και ως εκλεγμένου αντιπροσώπου της Ε.Ν.Α.Ε. μέχρι τον περασμένο Δεκέμβριο. Τη διαδρομή αυτή συνεχίζει σήμερα από τη θέση του αντιπροέδρου της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης του ευρωκοινοβουλίου.
Για τον «Καλλικράτη» τόνισε την ανάγκη να αποκτήσει ουσιαστική υπόσταση το κατ’ αρχή θετικό βήμα που γίνεται με την αυτοδιοίκηση των περιφερειών και συνδεθεί στενά με τη συμμετοχή των πολιτών και την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Χρειάζεται προσεκτικός σχεδιασμός, ώστε οι περιφέρειες να μην εξελιχθούν σε συγκεντρωτικά αντίγραφα του αθηνοκεντρικού κράτους. Οι αρμοδιότητές τους να είναι ευρείες και σαφείς, με τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ της αυτοδιοίκησης, και να ασκούνται με διαφάνεια, συλλογικότητα και πλήρη δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο. Σύγχρονοι ευρωπαϊκοί θεσμοί διαβούλευσης όπως «Σχέδια Περιφερειακής Βιωσιμότητας (Agenda 21)», «Κοινοβούλια Νερού» ή «Φόρουμ Ακτών» πρέπει επιτέλους να βρουν πεδίο εφαρμογής και στη χώρα μας.
Αντίστοιχα χρειάζεται να μεταρρυθμιστεί και η κεντρική διοίκηση, ώστε να ανταποκριθεί σε ένα νέο, επιτελικό ρόλο. Οι πόροι της αυτοδιοίκησης να οριστούν ως σταθερό ποσοστό των τοπικών δημόσιων εσόδων, ανάλογο με τις αρμοδιότητες που θα διαχειρίζεται, περιλαμβάνοντας όμως και μια διάσταση αναδιανομής προς τις φτωχότερες περιφέρειες. Αναξιοποίητα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, μπορούν να δώσουν πρόσθετους πόρους για σημαντικά προγράμματα. Βασικές διοικητικές υπηρεσίες να παραμείνουν στις σημερινές έδρες των νομών, στα πλαίσια των νέων περιφερειών. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το θέμα του εκλογικού συστήματος, όπου υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να οδηγηθούμε σε μια αυτοδιοίκηση με χώρο σχεδόν μόνο για τα δύο μεγάλα κόμματα.
«Διαμορφώνουμε τους καιρούς μας, αλλάζουμε τις πόλεις μας, ανασυγκροτούμε τις περιφέρειες μας», δήλωσε ο Μιχάλης Τρεμόπουλος. «Η παρέμβαση στη συζήτηση για τον Καλλικράτη είναι μέρος της σταθερής μας προσπάθειας για μια ισχυρή αυτοδιοίκηση, στηριγμένη στους πολίτες, που θα βρεθεί στην αιχμή της προσπάθειας για περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό είμαστε ανοικτοί και σε ευρύτερες συνεργασίες, που θα έχουν όμως στο επίκεντρο το περιβάλλον, την ποιότητα ζωής και την κοινωνική συνοχή».
Η Εκτελεστική Γραμματεία των Οικολόγων Πράσινων
Διαβάστε όλο το κείμενο του χαιρετισμού του Μιχάλη Τρεμόπουλου
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ
του εκπροσώπου των ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ
και ευρωβουλευτή ΜΙΧΑΛΗ ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΥ
στο 14ο Συνέδριο της Ε.Ν.Α.Ε.
4/2/2010
κ. πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι, γνωρίζετε ότι υπηρετώ το θεσμό επί 11 χρόνια και έχουμε κάνει αγώνες μαζί.
Αυτή η μεταρρύθμιση ήταν ώριμη από καιρό. Είχε να αντιμετωπίσει όμως την καχυποψία του κεντρικού κράτους. Θυμόμαστε πολύ καλά ότι το 1992 η τότε κυβέρνηση της ΝΔ ήθελε να περιορίσει το Β’ βαθμό αυτοδιοίκησης στο επίπεδο του Επαρχίας. Αλλά και η προηγούμενη κυβέρνηση της ΝΔ δεν τόλμησε να προχωρήσει στη δημιουργία της Περιφερειακής αυτοδιοίκησης.
Το κάνει τώρα η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αλλά σίγουρα δεν αρκούν οι καλές προθέσεις και οι διακηρύξεις. Δεν αρκούν τα καλά λόγια για την αυτοδιοίκηση, που είναι ο πλησιέστερος στον πολίτη θεσμός κτλ. για την αποκέντρωση, την τοπικότητα τη συμμετοχή.
Χρειαζόμαστε σαφώς και μια παράλληλη μεταρρύθμιση των δομών της κεντρικής διοίκησης, ώστε αυτή να προσαρμοστεί σ’ ένα νέο επιτελικό ρόλο. Θέλουμε μια αυτοδιοίκηση ισχυρή, διαφανή και συμμετοχική, ένα θεσμικό πλαίσιο με τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ της αυτοδιοίκησης μια κεντρική εξουσία ικανή να συνεργάζεται με την αυτοδιοίκηση στη βάση μιας νέας σχέσης.
Η καθιέρωση αυτοδιοίκησης σε επίπεδο περιφέρειας αποτελεί βασικό βήμα δημοκρατίας και αποκέντρωσης, που στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες ισχύει εδώ και πολλές δεκαετίες. Όμως με το προτεινόμενο Πρόγραμμα «Καλλικράτης» οι περιφέρειες φαίνεται να εξελίσσονται απλώς σε διευρυμένες νομαρχίες. ενώ ταυτόχρονα χάνουν και αρμοδιότητες υπέρ των Δήμων. Οι αρμοδιότητες τους είναι περιορισμένες και ασαφείς, η παρουσία των 7 Γενικών Διοικήσεων ασφυκτική και ο τρόπος διοίκησης εξαιρετικά συγκεντρωτικός. Ο κίνδυνος να καταλήξουν συγκεντρωτικά αντίγραφα του σημερινού αθηνοκεντρικού κράτους, είναι παραπάνω από υπαρκτός αν η τοπική δημόσια ζωή συγκεντρωθεί όλη στην έδρα κάθε περιφέρειας.
Για μας, οι περιφέρειες -για τις οποίες διεκδικούμε να προικιστούν με όλα τα θεσμικά εργαλεία δημοκρατίας που σήμερα λείπουν- μπορούν να είναι κάτι πολύ περισσότερο από έναν τρόπο αποτελεσματικότερης προσαρμογής στις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Προφανώς υπάρχει ζήτημα, αλλά και τώρα -όπως μπορώ να σας διαβεβαιώσω με την ιδιότητά μου ως αντιπροέδρου της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου- υπάρχουν ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για την αυτοδιοίκηση, που δεν αξιοποιούνται. Από τις νομαρχίες που γνωρίζω και κυρίως από την εμπειρία μου στη Νομαρχία Θεσσαλονίκης αυτό αποδεικνύεται.
Εμείς, βέβαια, μιλάμε για πράσινη οικονομία, που μπορεί να αποτελέσει και απάντηση στη σύγχρονη οικονομική κρίση. Όμως και το προτεινόμενο Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αναφέρει για την Περιφέρεια ότι είναι θεμέλιο της Πράσινης Ανάπτυξης. Αυτός είναι ο τίτλος σχετικού κεφαλαίου, όπου όμως δεν αναφέρει τίποτε σχετικό στο περιεχόμενό της.
Σε ό,τι αφορά στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, η κυβέρνηση παραδέχεται τον εκφυλισμό του ρόλου της σε γραφειοκρατικό και διεκπεραιωτικό, λόγω των περιορισμένων μέσων και προσωπικού. Τι και ποιος εγγυάται ότι αυτά θα διασφαλιστούν στις αιρετές Περιφέρειες; Μήπως το άθροισμα της εδαφικής περιοχής των καταργούμενων Ν.Α. θα επιφέρει αθροιστικά και τη μεταφορά των οικονομικών εκκρεμοτήτων και παθογενειών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης στο νέο θεσμό; Μήπως τελικά είναι ρεαλιστική η αναβολή των εκλογών για Περιφερειακά Συμβούλια για ένα χρόνο;
Η μέχρι σήμερα αποκτηθείσα εμπειρία της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης από τη σχέση της με τον πολίτη θα πρέπει να αξιοποιηθεί. Για να γίνει αυτό θα πρέπει τα νομαρχιακά συμβούλια με τη νέα τους μορφή ως “περιφερειακά διαμερίσματα” να διατηρήσουν την αιρετότητά τους, έχοντας τουλάχιστον εισηγητικό και συμβουλευτικό ρόλο.
Σχετικά με τις μητροπολιτικές λειτουργίες της Αττικής και της Θεσσαλονίκης αυτές για μια ακόμα φορά αποτελούν το πεδίο πειραματισμού για την κεντρική διοίκηση. Σ΄ ολόκληρο το κείμενο διαβούλευσης η αναφορά που τους γίνεται περιορίζεται σε 14 λέξεις. Παρόλα αυτά, σε 9 μήνες, ως ψηφοφόροι αλλά και ως υποψήφιοι για τις αυτοδιοικητικές εκλογές της Αττικής και της Θεσσαλονίκης θα κληθούμε να συμμετέχουμε αξιολογώντας και έχοντας υπόψη τι; Δεδομένου ότι η διαβούλευση τυπικά τελείωσε και ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν έχει ακόμα κατατεθεί, το πιθανότερο είναι να “συρθούμε” σε αποφάσεις της στιγμής.
Με το προσωπικό των Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης αλλά και εκείνο των 4.000 Νομικών Προσώπων που καταργούνται τι θα γίνει; Απαιτείται ξεκάθαρο πλαίσιο για την αποκατάσταση όλων αυτών των υπαλλήλων.
Για όλους αυτούς -και όχι μόνον- τους λόγους, εμείς θέλουμε:
ü Εκλογή των περιφερειακών συμβουλίων με απλή αναλογική
ü Μετεκλογικές συνεργασίες σε προγραμματική βάση, εκλογή του επικεφαλής της περιφέρειας από το περιφερειακό συμβούλιο
ü Mετεξέλιξη των νομαρχιών σε «περιφερειακά διαμερίσματα» με αιρετούς θεσμούς στο εσωτερικό των περιφερειών
ü Διατήρηση των διοικητικών υπηρεσιών των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων στις σημερινές έδρες των νομών ως παραρτήματα της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης
ü Θεσμούς δημοψηφισμάτων, με υπογραφές πολιτών
ü Θεσμούς ανοικτής διαβούλευσης με έμφαση στα περιβαλλοντικά ζητήματα και τη διαχείριση των φυσικών πόρων, όπως «σχέδια περιφερειακής βιωσιμότητας (Agenda 21)», «κοινοβούλια νερού σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης» ή «φόρουμ ακτών» κλπ.
ü Οικονομική ανεξαρτησία από την κεντρική εξουσία, με τμήμα των δημόσιων εσόδων να παραμένει στην περιφέρεια όπου εισπράχθηκε, και με ένα ακόμη μέρος να αναδιανέμεται προς τις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες
ü Χωριστούς θεσμούς Ελεγκτικού Συνεδρίου και Νομικού Συμβουλίου για την αυτοδιοίκηση ή ακόμη και ο θεσμός της Ανεξάρτητης Αρχής Εποπτείας Πράξεων της Αυτοδιοίκησης που λέγαμε παλιότερα. Αντίθετα, ο περιφερειακός συνήγορος θα προτείναμε να είναι ενταγμένος στο Συνήγορο του Πολίτη, ως περιφερειακό του Παράρτημα.
Η αποκεντρωμένη αυτοδιοίκηση δε θα επιτευχθεί με τις αναγκαστικές συνενώσεις, αλλά με τις κατοχυρωμένες εκείνες αρμοδιότητες που θα της επιτρέπουν να χαράζει πρωτογενώς τοπικές πολιτικές εμπλέκοντας την αντίστοιχη τοπική κοινωνία.
Σημασία δεν έχουν μόνο οι καλές μας προθέσεις και οι αξίες που εκφράζει κάθε θεσμός, αλλά και οι πολιτικές που θα υπηρετήσει. Για μας, κεντρική θέση έχει η στροφή της τοπικής πολιτικής σε κατευθύνσεις ποιότητας ζωής, τοπικής ευημερίας, κοινωνικής αλληλεγγύης και συμφιλίωσης με το περιβάλλον. Τις κατευθύνσεις αυτές θα επιδιώξουμε να προωθήσουμε σε όλες τις μικρές και μεγάλες τοπικές μάχες που έρχονται, μέσα από εεπιδίωξη για ευρύτερες συνεργασίες γύρω από πραγματικούς πράσινους στόχους.
Φαίνεται όμως πως ο τωρινός σχεδιασμός οδηγεί τα περιφερειακά συμβούλια στο να γίνουν υπόθεση των δυο μεγάλων κομμάτων. Κι αυτό θα το πάρουμε σοβαρά υπόψη.
Φτιάχνουμε τους καιρούς μας και η νέα 10ετία μας χρειάζεται. Χρειάζεται την πράσινη και οικολογική σκέψη και πρακτική