Οριοθέτηση της οικονομίας απέναντι στη δημόσια ζωή

Άρθρο για τις αγωγές της Marfin ενάντια στην ελευθερία της έκφρασης, το ρόλο της στη δημόισια σφαίρα και την εξαγορά του ΟΤΕ από την Deutsche Telekom

Τελικά, έγινε πράξη η απειλή του αντιπροέδρου της Marfin Investment Group (MIG) κ. Α. Βγενόπουλου να καταθέσει αγωγές για συκοφαντική δυσφήμιση, ζητώντας αποζημίωση εκατομμυρίων ευρώ από τους προέδρους του ΣΥΝ κ. Αλέξη Τσίπρα και του ΠΑΣΟΚ κ. Γ. Παπανδρέου για δηλώσεις τους για το ρόλο της MIG στο ξεπούλημα του ΟΤΕ. Οι αγωγές αυτές θεωρήθηκαν ως επικίνδυνες για την πολιτική ζωή και την ελευθερία του λόγου από όλη την αντιπολίτευση και βρήκαν αποστασιοποιημένη την κυβέρνηση.

«Δεν είναι δυνατόν μια οικονομική δραστηριότητα να κινείται στη δημόσια ζωή εκφοβίζοντας όποιον διατυπώνει, έστω και έντονη, πολιτική κριτική», δήλωσαν αμέσως οι Οικολόγοι Πράσινοι (11.4.08). «Άλλωστε, μεγάλες εταιρίες όπως η Marfin έχουν τη δυνατότητα να απαντούν σε δηλώσεις πολιτικών και να κάνουν τις θέσεις τους γνωστές στο ευρύ κοινό μέσω των ΜΜΕ, δυνατότητα που δεν έχουν όλοι οι πολίτες».

Υπόψη ότι, σύμφωνα με το νόμο 3023/2002, «απαγορεύονται η χρηματοδότηση και κάθε είδους παροχές προς τα κόμματα και τους υποψήφιους βουλευτές από νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου» (άρθρο 7, 1β). Πώς λοιπόν θα επέστρεφε η MIG ως χορηγία στον ΣΥΡΙΖΑ την αποζημίωση του 1.000.000 ευρώ που θα έπαιρνε από τον Τσίπρα; Ακόμα και αν την αγωγή κατέθετε άτομο, προβλέπεται ετήσιο όριο χρηματοδότησης στα κόμματα τα 15.000 ευρώ (άρθρο 8, 1). Προφανώς, λοιπόν, πρόκειται για επικοινωνιακό παιχνίδι.

Μετά τη δημοσιοποίηση και της αγωγής εναντίον του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, οι Οικολόγοι Πράσινοι επανήλθαν (19.5.08), θεωρώντας «ως επικίνδυνη για την πολιτική ζωή της χώρας, για την ελευθερία της έκφρασης αλλά και για την ίδια τη Δημοκρατία τις αγωγές». Και πρόσθεσαν ότι «όχι μόνο τα πολιτικά πρόσωπα αλλά και οι ενεργοί πολίτες και οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα άσκησης πολιτικής κριτικής, χωρίς να εκβιάζονται στη σιωπή με το φόβητρο αγωγών και υπέρογκων αποζημιώσεων», καλώντας και «όσους δεν καλύπτονται από τη βουλευτική ασυλία, να μην υποστείλουν τη σημαία της κριτικής και την υπεράσπιση του συλλογικού συμφέροντος».

Η ευαισθησία αυτή στηρίζεται και στην πικρή εμπειρία από τη βιομηχανία των αγωγών και μηνύσεων εναντίον δημοσιογράφων και ΜΜΕ αλλά και στελεχών των Ο.Π. (μόνο ο υποφαινόμενος κάθεται στις 11.7.08 για έβδομη φορά κατηγορούμενος από τον Στέγγο για το σκάνδαλο του Πόρτο Καράς).

Απουσία θεσμών ελέγχου

Με την ευκαιρία αυτή, οι Ο.Π. εκτίμησαν ότι πρέπει «να ανοίξει και στη χώρα μας η συζήτηση για το ρόλο και την οριοθέτηση της χρηματιστηριακής οικονομίας απέναντι στην κοινωνία και τη δημόσια ζωή, ώστε να κατοχυρωθούν και τα θεμιτά συμφέροντα της κοινωνίας και η βιωσιμότητα της οικονομίας. Η υποχώρηση της πολιτικής και η απουσία θεσμών ελέγχου δεν μπορεί να καλύπτονται από την ανεξέλεγκτη διόγκωση της οικονομικής σφαίρας». Και τόνισαν ότι «χρειάζονται ρυθμίσεις και πολιτικές που θα διαμορφώσουν τους όρους και τις προϋποθέσεις για περιβαλλοντικά και κοινωνικά υπεύθυνες οικονομικές δραστηριότητες (…) Δεν μπορούμε να αφήσουμε ανεξέλεγκτα, επιθετικά χρηματιστηριακά κεφάλαια, που αποσκοπούν μόνο στο εύκολο κέρδος χωρίς να παράγουν πια κάτι, να συσσωρεύουν τεράστια δύναμη και να αντιστρατεύονται τις ίδιες τις βάσεις της δημοκρατίας».

Στο πνεύμα αυτό, οι Ο.Π. θεώρησαν «θετικό το γεγονός της επιβολής κυρώσεων σε διάφορες τράπεζες από την Τράπεζα της Ελλάδος, σχετικά με τη μη τήρηση των διατάξεων για τη διαφάνεια των συναλλαγών, την ελλιπή ενημέρωση ή ασαφή διατύπωση συμβατικών όρων, τη μη επάρκεια των διαδικασιών πρόληψης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (ξέπλυμα μαύρου χρήματος) κα. Αυτές οι παράνομες δραστηριότητες είναι που οδηγούν μεγάλες κατηγορίες πολιτών στην απόγνωση, τομείς της οικονομίας σε κατάρρευση και χώρες στα πρόθυρα του οικονομικού μαρασμού και θα πρέπει να απολογηθούν όσοι τις ασκούν».

Προφανώς για τις τράπεζες και τις πολυεθνικές ένα πρόστιμο μερικών εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ είναι ψίχουλα. Εφιστά όμως την προσοχή των πολιτών και επιβάλλει μια πιο πολιτική ανάλυση.

Κερδοσκοπία και ισχύς

Στελέχη των Ο.Π. προχώρησαν σε αναλυτική κριτική στα χαρακτηριστικά του χρηματιστηριακού κεφαλαίου τύπου MIG, που εξαγοράζει εταιρίες, τις «φουσκώνει» μέσω διαφόρων κινήσεων και τις μεταπουλάει, αποκομίζοντας τεράστια κέρδη αλλά διαλύοντας ταυτόχρονα την παραγωγική βάση της οικονομίας.

Γίνεται, δηλαδή, κάτι ανάλογο με τα δομημένα ομόλογα, όπου χωρίς να παράγεται τίποτα, κάποιοι αποκομίζουν τεράστια κέρδη. Επιπλέον, η ελληνική οικονομία είναι εκτεθειμένη σε διεθνή κεφάλαια, που πλεονάζουν λόγω της αύξησης της τιμής του πετρελαίου και αγοράζουν εταιρίες σε ποικίλους τομείς της οικονομίας με τρελούς ρυθμούς, με αναπόφευκτο αποτέλεσμα να αποκτούν και σημαντική επιρροή στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι. Με την εξαγορά του Παναθηναϊκού, μάλιστα -που αμέσως χαιρέτισε ο Κόκκαλης- προσπαθεί να αποκτήσει ευρύ λαϊκό έρεισμα, όπως και με τις πρόσφατες μειώσεις τιμών.

Όμως, ενώ η ιστορία του ομίλου Marfin ξεκινάει το 1998 στην Ελλάδα, με κύριο περιουσιακό στοιχείο την τράπεζα Marfin, μέχρι το 2006 η παρουσία της ήταν ασήμαντη. Το Μάη 2006 η Dubai Financial LLC, κρατική εταιρεία επενδύσεων του εμιράτου του Ντουμπάι, εξαγοράζει το 31,5% του ομίλου Marfin. Ακολουθεί η τριπλή συγχώνευση Marfin, Εγνατίας και Λαϊκής Τράπεζας Κύπρου. Υπόψη ότι η Λαϊκή Τράπεζα Κύπρου είχε ως νομικό σύμβουλο τον πρώην πρόεδρο της Κύπρου κ. Τάσο Παπαδόπουλο και συνδεόταν με το πρώην καθεστώς Μιλόσεβιτς και 8 ελεγχόμενες από αυτό off shore εταιρείες, που έφτιαξε το γραφείο Παπαδόπουλου για να παρακάμψουν το εμπάργκο και να διακινούν μαύρο χρήμα (ΣΚΑΙ, Τ. Τέλογλου, http://folders.skai.gr/transcript.php?id=154&tid=148)

Στη συνέχεια, ο όμιλος Marfin μετονομάζεται σε MIG (Marfin Investments Group) και χωρίζεται στον επενδυτικό κλάδο με το όνομα MIG και στον τραπεζικό κλάδο με το όνομα Marfin Popular Bank (MPB). Σύντομα η MIG αγοράζει τον όμιλο Vivartia του Δασκαλόπουλου, που περιλαμβάνει ΔΕΛΤΑ, Chipita, «Μπάρμπα Στάθη», Goody’s και Flocafe. Πρόκειται για το μεγαλύτερο όμιλο παραγωγής τροφίμων στην Ελλάδα, με πολύ σημαντική θέση στην Ευρώπη, που απευθύνεται σε 1 δισ. καταναλωτές σε 29 χώρες, διαθέτει 27 εργοστάσια κι απασχολεί 13.000 εργαζόμενους. Το 2007, οι πωλήσεις της Vivartia αυξήθηκαν κατά 17,8% (1,1 δισ. ευρώ).

Σύντομα, εξαγοράζει ηγετικές επιχειρήσεις στους τομείς της υγείας, της πληροφορικής, του τουρισμού και της ακτοπλοΐας: τις κλινικές Υγεία, Λητώ, Μητέρα, την εταιρεία πληροφορικής Singular Logic (καταγράφει τα αποτελέσματα των εκλογών), την εταιρεία Theros (καζίνο Ρίου Αντιρίου) και τον ακτοπλοϊκό όμιλο «ΑΤΤΙΚΑ» του Παναγόπουλου, που δραστηριοποιείται στις Κυκλάδες (με τη θυγατρική του Blue Star Ferries) και στην Αδριατική με τα Superfast Ferries. Ακολουθεί η αλυσίδα Ράδιο Κορασίδης-Έλεφαντ, το Χίλτον της Κύπρου και η μεγαλύτερη αλυσίδα ακινήτων εμπορικών καταστημάτων στη Σερβία, η JSC Robne Kuce Beograd (RKB). Το Δεκέμβρη η Marfin Popular Bank εξαγοράζει τη ρώσικη τράπεζα Rosprombank, όντας «η πρώτη ελληνική τράπεζα που εξαγοράζει τράπεζα στη Ρωσία» και συνεχίζει τις εξαγορές με τη Μάλτα (Malta Lombard Bank) και την Ουκρανία (Marin Transport Bank) ενώ επεκτείνεται στη Σερβία (Laiki Bank a.d.), τη Ρουμανία (Egnatia Bank S.A.), Εσθονία (AS SBM Bank) κ.α., αποτελώντας όπως λέει η ίδια, «ένα ηγετικό χρηματοοικονομικό οργανισμό, που αναπτύσσεται σταθερά σε 12 χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης».

Πρόσφατα, η MIG εξαγοράζει στην Κροατία το 75% της εταιρείας Sunce Koncern, με 11 ξενοδοχεία και 5.000 κλίνες στις Δαλματικές ακτές (Blue Sun Hotels & Resorts), ποσοστό πλειοψηφίας στο αεροδρόμιο του Brac Island και προνομιούχα οικόπεδα 860 στρεμμάτων. Επιπλέον, μέσω της Vivartia εξαγοράζει την αμερικάνικη εταιρεία Nonni’s Food Company, με 6 εργοστάσια και προχωρά σε συνεργασία και στόχο την εξαγορά με τον Όμιλο Everest.

Ο «μεγάλος αδελφός» είναι εδώ

Είναι γνωστό ότι από τον Αύγουστο του 2007 και μετά η MIG είχε αποκτήσει σχεδόν το 20% των μετοχών και είχε γίνει ο δεύτερος βασικός μέτοχος του ΟΤΕ μετά το Δημόσιο, για να το μοσχοπουλήσει στη γερμανική Deutsche Telekom. Οι διευκρινήσεις του στη Βουλή δεν έριξαν πλήρες φως. «Στη διερεύνηση των ποινικών αδικημάτων καλούνται και παραπέμπονται και οι συμμέτοχοι. Συνεπώς, ο κ. Βγενόπουλος θα αναζητηθεί ως συμμέτοχος», δήλωσε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ κ. Χ. Καστανίδης.

Δεν πρόκειται όμως μόνο για το ξεπούλημα μιας κερδοφόρας επιχείρησης, με συνευθύνη ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Η Deutsche Telekom, η οποία αποδειγμένα παρακολουθούσε τις τηλεφωνικές κλήσεις, τις μετακινήσεις και τις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών στελεχών της και δημοσιογράφων, αποκτά με την κίνηση αυτή τον τηλεπικοινωνιακό έλεγχο στη μισή Ευρώπη (http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=12538&subid=2&tag=9502&pubid=1711191#). Κι αυτό, σε μια χώρα, όπου αποδειγμένα παρακολουθούνταν ο ίδιος ο πρωθυπουργός και πλειάδα πολιτικών και οικονομικών στελεχών, θα έπρεπε να είναι «κόκκινη γραμμή».

Μιχάλης Τρεμόπουλος

(το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στο τεύχος Ιουλίου της εφημερίδας «Πράσινη Πολιτική»)