Απάντηση στις αιτιάσεις της κυβέρνησης να εισάγει λιθάνθρακα στο ενεργειακό μείγμα της χώρας για να μην οδηγηθεί σε υπέρογκες αυξήσεις τιμών ηλεκτρισμού – μια μικρή μελέτη και ανάλυση όλων των παραμέτρων.
Σε προηγούμενο άρθρο αντικρούσαμε το επιχείρημα ότι ο λιθάνθρακας χρειάζεται για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες της χώρας σε ηλεκτρισμό. Προτείναμε αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας στα επίπεδα που επιβάλλει η ΕΕ και χρήση εναλλακτικών μορφών ενεργείας πάλι όπως επιβάλλει η ΕΕ. Κάποιοι επιχειρηματολογούν ότι οι άλλες μορφές παραγωγής ηλεκτρισμού είναι ακριβότεροι του λιθάνθρακα και θα οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών για τον καταναλωτή και για τη βιομηχανία (επηρεάζοντας αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της). Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσουμε να αντικρούσουμε αυτό το επιχείρημα
Λιθάνθρακας σημαίνει χαμηλές τιμές ρεύματος.
Η επικρατούσα άποψη είναι ότι οι λιθάνθρακικές μονάδες αποτελούν τη φθηνότερη εναλλακτική λύση γιατί τα καταγεγραμμένα αποθέματα είναι για 155 χρόνια ενώ αυτά του πετρελαίου και φυσικού αερίου εξαντλούνται σε 42 και 64 χρόνια αντίστοιχα.. Παρά τις θεαματικές αυξήσεις στις τιμές λιθάνθρακα τον περασμένο χρόνο, οι τιμές του παραμένουν χαμηλότερες σε σχέση με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Σημειώτεον ότι οι τιμές λιθάνθρακα (τιμές DES ARA), έχουν φτάσει τα 143 $/τόνο από 68.5 $/τόνο πέρυσι (101% αύξηση σε ένα χρόνο). Οι αυξήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου την ίδια περίοδο ήταν από 67 $/βαρελι σε 107 $/βαρέλι (60%) και από 7.4 $/ΜmΒtu 10.63 $/ ΜmΒtu (44%) Η κυβέρνηση εκτιμά ότι οποιαδήποτε μελλοντική αύξηση της τιμής του λιθάνθρακα θα είναι χαμηλότερη από αυτή του πετρελαίου και επιθυμεί απεξάρτηση από το πετρελαιο. Σημειώτεον ότι η παραγωγή ηλεκτρισμού από πετρέλαιο αποτελεί μόνο το 15% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρισμού στη χώρα.
Παρά το αυξανόμενα υψηλό κόστος κατασκεύης των λιθανθρακικών μονάδων (1.300€/kW) σε σχέση με αυτό μιας αντίστοιχης μονάδας του φυσικού αερίου (600 €/kW) καθώς και την παρατηρούμενη ραγδαία αύξηση στο κόστος κατασκεύης ( 25% αύξηση των τιμών κατασκεύης μονάδων λιθάνθρακα από πέρυσι), η κυβέρνηση θεωρεί το λιθάνθρακα οικονομικότερη λύση. Από ότι φαίνεται στο παρακάτω πίνακα από το European Energy Forum (2006), ο λιθάνθρακας δεν είναι οικονομικότερος από το περιβαλλοντικά φιλικότερο φυσικό αέριο. Τα κόστη στο παρακάτω πίνακα συμπεριλαμβάνουν φόρους και υπολογίζονται με προεξοφλητικό επιτόκιο 11%.
Πηγή: Competitiveness of Energy Sources for Electricity Production, European Energy Forum, 2006
Παρόμοια, συγκριτική μελέτη του κόστους λιθάνθρακα και φυσικού αερίου ( EUR22744, 2007 καταλήγει ότι “η παραγωγή ηλεκτρισμού με φυσικό αέριο (παρότι πιο ευμετάβλητο στις τιμές του καυσίμου) μακροπρόθεσμα παρουσιάζει μικρότερους επενδυτικούς κινδύνους σε σχέση με το λιθάνθρακα“.
Οι παραπάνω τιμές δεν λαμβάνουν υπόψη τους τα παρακάτω σημαντικά κόστη:
1. Κόστη εξαγοράς CO2 που απορρέουν από σύστημα κατανομής και εμπορίας ρύπων. Προβλέψεις δείχνουν ότι οι τιμές CO2 θα ανεβούν σημαντικά ενόψει των νέων περιορισμών που επιβάλλονται. Τα κόστη αυτά θα είναι υψηλοτέρα λόγω των σημαντικά υψηλοτέρων εκπομπών του λιθάνθρακα από αλλά καύσιμα ηλεκτροπαραγωγής. Η τιμή CO2 αυτή τη στιγμή είναι 23 €/τόνο αλλά προβλέπεται να φτάσει τα 50 €/τόνο το 2020. Ο κ. Καραβέλλας της WWF Ελλάς υπολογίζει ότι αυτό το κόστος μπορεί να ανέλθει στα 1,5 δισ. ευρώ ετησίως μετά το 2020 (με τιμή CO2 τα 50 €/τόνο). «Κόστος ικανό να επιφέρει σημαντικές βλάβες ακόμη και σε μια υγιέστατη οικονομία». Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Ulrich Jobs, διευθύνων σύμβουλος της γνωστής μας πλέον RWE, δήλωσε (στις 7/2/08) ότι αν η ΕΕ προχωρήσει όπως προγραμματίζει στην 100% δημοπράτηση των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 θα κάνει τις λιθάνθρακές μονάδες μη βιώσιμες οικονομικά.
2. Εξωτερικά κόστη παραγωγής ηλεκτρικής ενεργείας. Δηλαδή κόστη όπως η επιβάρυνση του συστήματος υγείας, μείωση της αγροτικής παραγωγής, έξοδα συντήρησης για φθορές σε υποδομές (δρόμους, κτήρια, μνημεία, κλπ.) Έκθεση του externe 2005 της ΕΕ δείχνει ότι τα εξωτερικά κόστη της ηλεκτροπαραγωγής, είναι 35 €/Mwh για το λιθάνθρακα, 10€/Mwh για το φυσικό αέριο και για τις ΑΠΕ μόλις 2,5 €/MWh. Όταν η τιμή πώλησης μιας μεγαβατώρας (Mwh) σήμερα είναι 60 €/Mwh (χρηματιστήριο ενεργείας του Άμστερνταμ), καταλαβαίνει κανείς πόσο σημαντικό είναι αυτό το κόστος. Φυσικά αυτά τα σημαντικά κόστη δεν τα επιβαρύνεται ο παραγωγός ηλεκτρισμού ή ο καταναλωτής αλλά ο κρατικός προϋπολογισμός και οι Έλληνες φορολογούμενοι. Ο παρακάτω πίνακας από το European Energy Forum (2006), συνυπολογίζει και τα κοινωνικά (εξωτερικά κόστη) των διαφόρων καυσίμων παραγωγής ηλεκτρισμού (χωρίς φόρους και με προεξοφλητικό επιτόκιο 3%)
Πηγή: Competitiveness of Energy Sources for Electricity Production, European Energy Forum, 2006
3. Κόστη μεταφοράς εισαγόμενου λιθάνθρακα. Στοιχεία από το Baltic exchange (capesize dry index) δείχνουν ότι τα μεταφορικά κόστη (ναύλα) επιβαρύνουν έως και 50% τη τελική τιμή λιθάνθρακα. Σημειώτεον ότι τα ναυλα μεταφοράς λιθάνθρακα ανεβήκαν από 5 $/τόνο το 2002 σε 50 $/τόνο το Νοέμβρη του 2007. Επειδή η μεταφορά εισαγομένου λιθάνθρακα θέλει πετρέλαιο, η εξάρτηση της τιμής λιθάνθρακα από τις τιμές πετρελαίου είναι προφανής.
Στα παραπάνω κόστη μπορούν να προστεθούν κα τα μεγάλα πιθανά πρόστιμα που θα κληθεί να πληρώσει η Ελλάδα για αποκλίσεις από τους περιορισμούς εκπομπών που θέτει η ΕΕ και οι διεθνείς συνθήκες για την κλιματική αλλαγή. Το τραγικότερο είναι ότι οι Έλληνες φορολογούμενοι στο πλαίσιο του ‘Μέτρου 6.5’ (καθεστώς κρατικής ενίσχυσης Ν.323) ίσως να αναγκαστούν να χρηματοδοτήσουν με κρατικές επιδοτήσεις την εγκατάσταση και λειτουργία τέτοιων μονάδων.
Ενδεικτικά , σε υπολογισμό κόστους που κάναμε για τη προγραμματισμένη λιθανθρακική μονάδα στο Μαντούδι Ευβοίας (με βάση τα στοιχεία κόστους της εταιρείας αναπροσαρμοσμένα στις σημερινές τιμές λιθάνθρακα και CO2), δείξαμε ότι το κόστος παραγωγής μιας μεγαβατώρας είναι 63,9 €/ΜWh ενώ η διεθνή τιμή πώλησης είναι 60 €/Mwh (στο Χρηματιστήριο Ενέργειας του Άμστερνταμ). Ποιο θα είναι το πραγματικό όφελος από το λιθάνθρακα στο τιμολόγιο του Έλληνα καταναλωτή όταν οι τιμές των προγραμματισμένων μονάδων είναι ήδη μεγαλύτερες από αυτές της υπόλοιπης Ευρώπης; Τα στοιχεία αυτά τα αποστείλαμε με επιστολή μας στο ΥΠΕΧΩΔΕ, πριν τέσσερεις μήνες.
Πιστεύουμε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει υπόψη της όλα τα παραπάνω κόστη καθώς και τις εξαρτήσεις από τις ανοδικές τιμές πετρελαίου πριν αποφασίσει να εισαγάγει το λιθάνθρακα στο ενεργειακό μείγμα. Εκτός από την τιμή ηλεκτρισμού η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει υπόψη της το κατά πόσο θα επιβαρυνθεί ο κρατικός προϋπολογισμός (από αυξημένα έξοδα περίθαλψης, προώρων συντάξεων και συντήρησης υποδομών) καθώς και πόσο θα ζημιωθούν οι οικονομικές ομάδες που πλήττονται (π.χ. αγρότες και τουρισμός).
Σύλλογος Περιβάλλον και Πολιτισμός του Δήμου Κηρέως – kireas.org